KONTROL MASTARINI OLUŞTURAN TEMEL TOLERANSLAR
( MASTAR ALALIM-ÜRETELİM-AMA BİLEREK )

- Kontrol mastarı bir ürünün boyutsal olarak kontrol edilmesini sağlayan,ürüne özel yapılmış ve ürün toleransını daraltılmış yönde max %10 geçmeyen toleransta yapılmış aparattır.
- Yapılan bu ürünün hassasiyeti işleme esnasında uygulanan geometrik toleransların kontrol altına alınması ile doğru orantılıdır.

Geometrik toleranslar
a-Düzlemsellik=Mastar için üretilen parçalarda ait tabla - yan plakalar- pimler (vs) mastar toleransının max %30'undan küçük olması zorunludur.
b- Yüzey pürüzlülüğü= Mastarla çalışma esnasında hareketli noktaların stabil ve uzun ömürlü olabilmesi için zorunludur. Pürüzlü yüzeyler çabuk aşınacak ve laçkalaşacaktır. Mastarda tekrarlanabilirlilik bozulacaktır.Bu nedenle bütün parçalarda max RZ 1 mikronu geçmeyecektir.
c- Silindiriklik,ovallik,koniklik=İç çapı konik bir burç veya dış çapı konik bir pimin her hareketi kontrolsüz olacaktır.Bir kısmında boş olacak veya sıkacaktır.Oval pim veya burcu çevirdiğinizde dönmeyecek veya boşalacaktır.Tutarlı kontrol (stabil ) ve mastarın uzun ömürlü olabilmesi için silindiriklik,ovallik,koniklik değerleri her parça için max 2 mikrondur.
d- Diklik=İster plakalar üzerinde delinmiş delikler olsun, ister ait tablonun üzerine monte edilen plakalar olsun veya plaka üzerine çakılmış pimler olsun. Bu parçaların hiç birinin hatası sonuçtaki mastar toleransı dışına çıkamaz.
e- Paralellik= Alt tabla üzerine monte edilen veya serbest kalan parçaların üzerinde kontrol yapılacaksa genellikle üretilen parçanın oturma yüzeyine temas eden ve referans alınacak parçalardır. Ayrıca diğer parçalarda büyük hatalara yönlendirilmemesi için paralellikler max 0.002 mikronun altında olmalıdır.

Özetlersek;
a- Bitirilmiş bir aparatta toplam hatalar mamül parçanın max %10'unu geçmez (Daraltma yönünde)
b- Düzlemsellik bitirilmiş mastar toleransının % 30'unu geçmez.
c- Yüzey pürüzlülüğü max 0.001'i geçmez.
d- Silindiriklik,ovallik,koniklik max 0.002 'yi geçmez.
e-Diklik,hangi yükseklikte olursa olsun bitirilmiş mastar için verilen toleransın dışına çıkamaz.
f- Paralellik ref alınacak yüzeyde (0) kabul edilir.Normalde max 0.002'dir.

Mastar tasarımı ve üretiminin bir kültür olduğunu sanırım anlatabildim. İsterimki, mastar kontrolu yapanlar ve üretenler,satın alanlar mastar alsınlar. Çünkü üretimin kalitesi mastarın kalitesi ile direk ilgilidir.

Kontrol mastarlarında yapılan işçiliklerin daha iyi anlatımı için bir düzenek hazırladık, direk sonuçla ilgilidir. Ayrıca her parçanın ısıl işlemden geçirilmiş mamul parçanın darbelerine dayanıklı olmalı. Kontrol noktaları haricindeki bütün yüzeyler paslanmaya karşı koruma altına alınmalıdır.

Sizlere yardımcı olabildimse bundan şeref duyarım.